NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: [email protected]
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

TỌA ĐÀM VĂN HỌC “MAKSIM GORKI – BẬC THẦY VĂN HỌC NGA XÔ VIẾT” (1868 – 1936)

( 08-12-2019 - 05:24 PM ) - Lượt xem: 574

Vào sáng Chủ nhật ngày 01/12/2019 tại Thư viện tư nhân Phạm Thế Cường (352 đường số 8, phường 11, Gò Vấp, Tp.HCM), Câu lạc bộ Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng (CLBNYS) đã có buổi tọa đàm về “MAKSIM GORKI – BẬC THẦY VĂN HỌC NGA XÔ VIẾT”. Đến với tọa đàm có nhà báo Nguyễn Ngọc Hà và 20 thành viên CLBNYS cùng tham dự.

Mở đầu cuộc tọa đàm, Chủ nhiệm CLBNYS Phạm Thế Cường đã gửi lời cám ơn PGS.TS Phạm Thị Phương đã viết một bài về sự nghiêp-con người về M.Gorki cho tập san và sinh hoạt của CLB. Ông đã diểm lại sơ nét thân thế và sự nghiệp văn hào Nga Maksim Gorki - nhà văn hóa lỗi lạc, tiểu thuyết gia, nhà viết truyện ngắn mở đầu trào lưu văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa.

Alexey Maximovich Peshkov tức Maksim Gorki (M.Gorki) chào đời ngày 16/3/1968 trong một gia đình người thợ mộc Maxim Savatievich Peshkov. Năm 10 tuổi, Peshkov mồ côi cả bố lẫn mẹ. Bố ông mất sớm vì bệnh tả, một thời gian sau, mẹ ông cũng qua đời vì bệnh lao. Chỗ dựa duy nhất của cậu bé lúc này là ông bà ngoại, bà ngoại là một người say mê văn chương, nghệ thuật, tình yêu đó đã được truyền lại và lớn dần lên trong tâm hồn của nhà văn tương lai. M.Gorki có một tuổi thơ đầy bất hạnh với  những chuỗi ngày khốn khổ sau hạnh phúc ngắn ngủi bên cạnh bà ngoại và đắm mình vào sách. Ông đã nếm trải những gian khó của thời thơ ấu, rồi sau đó đi khắp mọi nẻo đường trên đất Đế chế Nga. Ông đã làm nhiều nghề nghiệp suốt mười lăm năm ròng vừa kiếm sống, vừa tự nhặt nhạnh kiến thức trong trường đời để tự bù đắp cho sự thiếu hụt cơ hội học hành của mình. Những năm tháng cực khổ này đã lưu lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của nhà văn, trở thành vốn sống trong những trang viết về sau của nhà văn.

Ngày 12/09/1892, truyện ngắn Makarsudra được đăng trên báo “Capcadơ”
ở thành phố Tiphơlix với bút danh M.Gorki, bút danh “cay đắng” (Gorki - tiếng Nga nghĩa là cay đắng) nay đã trở thành thân yêu, gần gũi với hàng triệu
người trên thế giới.

Năm 1906, M.Gorki chuyển đến sống tại Capri - một hòn đảo ở phía nam Italy. Năm 1908, Lenin đã đến thăm nhà văn. Được sự gợi ý và khuyến khích của Lenin, nhà văn đã viết bộ ba tiểu thuyết tự thuật nổi tiếng Thời thơ ấu (1913-1914), Kiếm sống (1916) và Những trường đại học của tôi (1922).

Sau khi cách mạng tháng Mười, M.Gorky có quan điểm đối kháng với chính thể bôn-sê-vích, nhà văn đã tự nguyện xin sống lưu vong. Năm 1925, M.Gorki đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết xuất sắc Sự nghiệp gia đình Artamov.

Năm 1924-25, M.Gorki sống tại Sorrento, nhưng Stalin đã thuyết phục được ông trở về Nga. Năm 1934, ông tham gia sáng lập và trở thành chủ tịch đầu tiên của Hội Nhà văn Xô viết.

Sáng tác của M.Gorki vô cùng đồ sộ, bao trùm nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch, tiểu luận, chân dung văn học,v.v... Trong số những tác phẩm của M. Gorki xứng đáng được xếp vào kho tàng văn học của nhân loại, trước hết phải kể đến hai cuốn tiểu thuyết: “Người mẹ” (1906-1907) và “Cuộc đời Klim Samgin” (1927-1936).Tác phẩm của ông thấm đẫm vẻ đẹp nhân văn với lối miêu tả và ca ngợi sức mạnh của con người với tất cả niềm tin và lòng nhân ái. M. Gorki là nhà văn có tầm ảnh hưởng rất lớn ở Việt Nam. Người Việt Nam biết đến ông từ những năm 1930, đặc biệt từ sau ngày ông mất, toàn bộ giới văn học và trí thức Việt Nam đều nói về M Gorki.

Cái chết bất ngờ của con trai ông là Maksim Peshkov tháng 5 năm 1934 được nối tiếp bởi cái chết của chính M. Gorki. Hơn 40 năm lao động sáng tạo nghệ thuật, M. Gorki đã từ biệt thế giới để vào cõi vình hằng vào ngày 18/6/1936, ông qua đời đột ngột vì bệnh viêm phổi. Tuy nhiên, một số tài liệu lại cho rằng nhà văn mất vì bệnh tim. Đã có nhiều nghi vấn quanh cái chết của M.Gorki nhưng không có chứng cớ nào thật rõ ràng. Nhiều con phố, bảo tàng, nhà hát, trường đại học, nhà máy, nông trang ở nước Nga…mang tên Gorki.

Đến với buổi tọa đàm, PGS Đoàn Trọng Huy đã trình bày vài dấu ấn trong những tác phẩm, những khía cạnh chưa có trong bài viết của mình về Văn hào M. Gorki trong Tập san 95 để các thành viên có cái nhìn sâu hơn về M.Gorki. Từ một đứa trẻ mồ côi, sống với ông bà ngoại, M.Gorki đã tồn tại, tự học, tự kiếm sống, cần mẫn lao động nghệ thuật để vươn lên từ dưới đáy của xã hội. Ra đời với hai bàn tay trắng, M.Gorki được rèn luyện trong trường đời, và đã trở thành một đại văn hào đặc sắc, đó là cả một quá trình tôi luyện khắc nghiệt mà chỉ những người có ý chí sắt thép mới vượt qua được. Với lòng ham mê đọc sách từ tuổi thiếu niên, theo ông “Mỗi cuốn sách đều là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú để vươn tới gần con người” và M. Gorki đã trở thành một vĩ nhân, trước sau vẫn đi theo ý tưởng tiến bộ.

Tiếp theo là phần tham gia ý kiến của các thành viên:

PGS Lê Sơn đã chia sẻ với cử tọa về tính phản biện trong tư duy lý luận và tư duy văn học của M. Gorki, đó là sự khác biệt giữa M. Gorki với Lênin và những người Bônsêvích trước và sau Cách mạng Tháng Mười, đó là nhận định của M.Gorki về những mặt yếu kém của chính quyền Xô Viết, chế độ vô sản đã đẻ ra người tư sản mới, một số chính sách đối đãi với giới nghệ sĩ của chính quyền mới….. tất cả được thể hiện trong loạt bài nổi tiếng ”Những suy tưởng không hợp thời”. Đến nay, tư tưởng của ông, tác phẩm của ông vẫn còn nguyên giá trị của một bậc thầy về đạo đức làm người cách mạng thực sự, làm người đúng nghĩa.

Luật sư Nguyễn Anh Tuấn, đã chia sẻ hình tượng Danko trong “Bà lão Izergil” mà anh rất tâm đắc, Ý nghĩa tư tưởng của câu chuyện được bổ sung bằng cách miêu tả hình ảnh của người kể chuyện - bà lão Isergil. Ký ức về con đường đời của cô cũng là một loại truyền thuyết về một người phụ nữ dũng cảm và kiêu hãnh. Bà lão Isergil coi trọng tự do, bà tự hào tuyên bố rằng mình chưa bao giờ là nô lệ. Hình tượng Danko và Larra trong “Bà lão Izergil” thể hiện tính lãng mạn và triết lý về cuộc đời của Gorky.

Nhà báo ngọc Hà, xúc động nhớ lại cảm xúc khi đọc “Thời thơ ấu” của M. Gorki được chuyển ngữ tư tiếng Pháp lúc còn là nữ sinh Sài Gòn, theo M. Gorki là một trong những thiên tài nổi tiếng trên thế giới có tuổi thơ bất hạnh, có cùng mẫu số chung đó là họ có được trái tim yêu thương từ những người thân trong gia đình để vượt lên số phận “Những giọt nước mắt cay đắng nhất sẽ tạo ra những bài ca thương yêu nhất”.

Tiến sĩ Lê Vinh Quốc, thời niên thiếu nhân vật Pavel Korchagin trong “Thép đã Tôi thế đấy” của nhà văn quân đội nổi tiếng Liên Xô Nikolai Alekseyevich Ostrovsky gây ấn tượng sâu sắc với ông nhiều hơn anh công nhân Paven trong tác phẩm “Người Mẹ” của M. Gorki.

Về câu hỏi của các thành viên về M. Gorki có nói đến Việt Nam như thế nào, CN Phạm Thế Cường, PGS Đoàn Trọng Huy và Lê Sơn chia sẻ: 

- Việt Nam được nhắc đến trong Tiểu luận chính trị của M. Gorki.

- Maxim Gorky là người duy nhất trong giới trí thức châu Âu lên tiếng phản đối thực dân Pháp khi chúng thực hiện hành động đàn áp phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Dù nước ta lúc ấy chỉ được biết đến với tên An Nam. Khi ông qua đời, trên báo Thế giới của Mặt trận dân chủ Đông Dương, đã có lời cáo phó của Hải Triều.(trang 39- tập san 95).

 

Trong buổi thảo luận cũng đã nói về những tác phẩm của M.Gorki dịch ra tiếng Việt: Tiểu thuyết “Người mẹ”, lúc đó được dịch tên là Bà mẹ, được xuất bản chính thức sau năm 1945. Còn vào năm 1936, bản dịch của Trần Mai Ninh được chuyền tay nhau đọc. Có thể bây giờ khi  đọc tác phẩm Người mẹ của Gorky, chúng ta không thể thấy được xúc động như lúc bấy giờ,

- Theo nhà văn, nhà báo và nhà lý luận phê bình Như Phong kể lại rằng ông cùng nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đọc trọn vẹn bộ tiểu thuyết Cuộc đời Klim Samgin - bộ tiểu thuyết mà Gorky dành trọn tâm huyết cả đời sáng tác. Đây là tác phẩm đồ sộ, chiếm tới 3 tập lớn của bộ tuyển tập 3 thế kỷ văn học Nga với gần 2.000 trang.

- Cuốn Chân dung văn học của M. Gorki được lưu giữ trong gia đình nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đến nay có lời đề tặng của bà A. Varlamova, cư dân phố Gorki, Moskva ở cuốn sách của nhà văn hào. (bài viết của anh Nguyễn Huy Thắng “Bà nhà văn Nga” với gia đình chúng tôi  (trang 106 – Tập san 95 tháng 12 của CLBNYS).

- Về ngày tháng của cuộc sống và cái chết của M. Gorki: 16/3/1868 – 18/6/1936….

- Maxim Gorky đã gặp Anton Chekhov và Lev Tolstoy để rồi họ trở thành bạn thân. Về sau ông đã viết những hồi ký rất hay và xúc động về hai nhà văn đó.

Trước khi kết thúc, CN Phạm Thế Cường thông tin về cuốn “ Thảm kịch Mỹ nhân” của Hoàng Minh Tường đã được Hội Nhà văn cấp phép cho NXB Nhã Nam in và thông báo chủ đề sinh hoạt ngày 05/01/2020 “ THƠ BẠN THƠ”, “VĂN BẠN VĂN” với vợ chồng nhà thơ Nguyễn Nguyên Bảy – Lý Phương Liên.

Ngọc Dung

Các Bài viết khác