NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: [email protected]
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

TỌA ĐÀM HỒ XUÂN HƯƠNG - BÀ CHÚA THƠ NÔM

( 17-07-2022 - 06:45 PM ) - Lượt xem: 591

HỒ XUÂN HƯƠNG nữ thi sĩ kiệt xuất, một tài năng văn học độc đáo có một không hai trong lịch sử Việt Nam, được đánh giá cao về khí chất và bản lĩnh với lối làm thơ phá cách. Các tác phẩm của bà đã đem lại nhiều giá trị về việc nghiên cứu cho giới phê bình, được các nhà phê bình nước ngoài đánh giá cao nghệ thuật đố thanh giảng tục để lên án xã hội phong kiến

Vào lúc 8 giờ ngày 03/7/2022, tại Thư viện tư nhân Phạm Thế Cường (352 đường số 8, phường 11, Gò Vấp, Tp.HCM),CLB người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng (CLB NYS) đã tổ chức thành công tọa đàm "HỒ XUÂN HƯƠNG - BÀ CHÚA THƠ NÔM” - nữ thi sĩ kiệt xuất, một tài năng văn học độc đáo có một không hai trong lịch sử Việt Nam, được đánh giá cao về khí chất và bản lĩnh với lối làm thơ phá cách. Các tác phẩm của bà đã đem lại nhiều giá trị về việc nghiên cứu cho giới phê bình, được các nhà phê bình nước ngoài đánh giá cao nghệ thuật đố thanh giảng tục để lên án xã hội phong kiến. Nếu không thực hiện giãn cách do dịch covid-19, chủ đề này đã được diễn ra vào tháng 6 năm 2021.

Có 25 thành viên cùng chị Lưu Thị Vinh, chị Đoàn Kim Hoa là 2 thành viên mới gia nhập CLB NYS tham gia tọa đàm thật ấm cúng, sôi nổi.

Bên cạnh một số tư liệu mới về nghiệp thơ của nữ sĩ Hồ Xuân Hương (HXH) đã kịp thời được trình bày trong buổi toạ đàm. Ấn phẩm định kỳ số 107 của CLB NYS gồm các bài viết của các nhà bình luận văn học, các cộng tác viên và thành viên về nghệ thuật thơ, phong cách đời sống và thơ mang tính đặc thù của HXH. Đặc biệt Ban Biên tập đã sưu tầm 13 bức tranh mỹ thuật của danh họa Bùi Xuân Phái minh họa thơ HXH với những hình ảnh người phụ nữ trong trạng thái nude, phồn thực. Trên các chuyên mục thường kỳ của tập san có bài viết “Thằng Cường lại nghĩ bậy” (Phạm Thế Cường), “Vĩnh Thạnh ngày tìm về” (Mưa Ngâu), “Nhà thơ Quang Dũng như tôi từng được biết” (Nguyễn Huy Thắng), “Có một tình yêu như thế” (Ngô Nhật Lê), “Than dịch” (Phùng Văn Vinh).....

Mở đầu, Chủ nhiệm Phạm Thế Cường(CN PTC) đã giới thiệu đôi nét về tiểu sử và sự nghiệp văn học của Bà Chúa Thơ Nôm. Hồ Xuân Hương (1772 – 1822). Quê quán ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Bà có tên thật là Hồ Phi Mai hay còn có nghĩa là Hoa Mai bay trên hồ. Sinh ra và lớn lên vào cuối thời Lê và đầu thời Nguyễn, trong giai đoạn xã hội phong kiến Việt Nam có nhiều biến động tiêu cực, bà đã chứng kiến được cảnh người phụ nữ bị chà đạp với tư tưởng lúc bấy giờ là “trọng nam khinh nữ”. Chính điều này đã ít nhiều ảnh hưởng lên các sáng tác của bà sau này. Bà có 2 đời chồng nhưng ngang trái thay bà đều làm vợ lẽ của hai người chồng đó.

Hầu hết những bài thơ của bà đều được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật (tám câu bảy chữ) và thất ngôn tứ tuyệt (bốn câu bảy chữ). Một số tác phẩm thơ nôm tiêu biểu của bà là: · Bà Lang khóc chồng · Bạch Đằng giang tạm biệt ·Cảnh làm lẽ · Cái quạt giấy 1, 2 …Trong đó bài thơ “Bánh trôi nước” được rất nhiều thế hệ độc giả yêu thích và được đưa vào sách giáo khoa Trung học cơ sở giảng dạy. Có thể nói Hồ Xuân Hương được coi là hiện tượng độc đáo " Nhà thơ phụ nữ viết về phụ nữ" độc đáo có một không hai trong văn học sử Việt Nam. Với tư tưởng mới mẻ cùng lối làm thơ phá cách, ngôn ngữ bình dị và sáng tạo, các tác phẩm của bà đã đem lại nhiều ý nghĩa, giá trị và sức sống lâu bền đến hiện tại. Nữ sĩ Hồ Xuân Hương được UNESCO tôn vinh là Nhà Văn hóa thế giới vào tháng 11/2021 ở kỳ họp thứ 41.

Hồ Xuân Hương thi tập, bản in 1913 của nhà in Văn Minh

Đặc biệt, ông Cường đã đã giới thiệu quá trình xuất bản bằng chữ Quốc ngữ thơ HXH. Theo ông ngày từ khi chữ quốc ngữ được sử dụng ở nước ta thì thơ Hồ Xuân Hương đã được in. Một trong những tập đầu tiên là “ Hồ Xuân Hương thi tập” của nhà XB Văn Hiến của một điền chủ miền Tây ấn hành, năm 1913 và của Văn Minh XB ở 181 phố Phùng Hưng cùng năm có độ dày 20 trang khổ 15x22. Năm 1925 tức 12 năm sau NXB Văn Minh lại tái bản. Nặm 1950 NXB Cây Thông ở Hà Nội từng in cuốn Thân thế và thi ca Hồ Xuân Hương. Sách này của Lê Tâm, với tiêu đề phụ ghi rõ: Bà chúa thơ Nôm.

Về nghiên cứu nhà thơ HXH, NXB Bốn Phương năm 1949 có cuốn “Hồ Xuân Hương nhà thơ cách mạng” của Hoa Bằng là sớm nhất, tác giả đã ca ngợi nhà thơ Hồ Xuân Hương có quan điểm và tư tưởng chống phong kiến, chống Nam quyền, chống tăng ni…

Ngoài ra còn có những tiểu thuyết viết về cuộc đời của nữ sĩ Hồ Xuân Hương mà nổi tiếng nhất là “Trong rừng nho” của Ngô Tất Tố xuất bản lần đầu tiên năm 1942 và tình sử Hồ Xuân Hương của Bùi Bội Tình

 

Anh Ngô Nhật Lê tham gia toạ đàm

Tiếp theo, PGS Đoàn Trọng Huy, chia sẻ một số ý chính trong bài viết của ông trong tập san “Xuân Diệu – Xuân Hương: một góc nhìn đặc sắc nhân văn”. Theo ông, tất cả suy tư, nhận thức của Xuân Diệu về Hồ Xuân Hương, về thơ của bà được thâu tóm qua một từ CẢM: Cảm thương – Cảm thông – Cảm phục.Hồ Xuân Hương là “thiên tài, kỳ nữ”. Kỳ nữ vì mạnh dạn, táo bạo ra một thứ tuyên ngôn về tình yêu qua ngôn ngữ, qua thơ – những vần thơ lạ và độc đáo. Là nhà thơ nữ duy nhất xưa kia nói về “chuyện ấy” – tức là chuyện tình dục trong thơ. Tuy nói chuyện tình dục nhưng lại tế nhị, tao nhã, lịch sự.

Nhà thơ Xuân Tòng, đọc bài thơ “Đánh đu” và đọc lại đoạn ông tâm đắc nhất trong bài viết của mình “Hồ Xuân Hương là bà Chúa thơ Nôm hay bà Chúa thơ Tình”. Một số tư liệu mới về nghiệp thơ của nữ sĩ HXHđược trình bày trong buổi toạ đàm, khiến mọi người vỡ lẽ: Danh hiệu "Bà Chúa thơ Nôm" đã được gắn với HXH “từ năm 1936, nhà thơ Xuân Diệu” chỉ là người nói lại vào năm 1961. Ông đã dẫn ra 2 lý do để danh hiệu "Bà chúa thơ tình" hợp lý hơn nhiều cái danh "Bà chúa thơ nôm":

1-Chữ Nôm là chữ có nguồn gốc chữ Hán, được ông cha ta thêm bớt (cải biên) chút chút để biểu diễn tiếng Việt. Ai biết chữ Hán sẽ giỏi chữ Nôm. Thế nên, cái danh "Bà chúa thơ nôm" xem ra cũng chẳng to tát gì?

2-Số lượng tuy ít ỏi, nhưng vài chục bài thơ tình của HXH (71 bài trong cuộc đời ngắn ngủi 50 năm của bà) đã giải phóng một năng lượng tình yêu, tình dục bằng mấy "quả bom nguyên tử", khiến cho di chứng đỏ mặt, thẹn thùng sẽ còn làm ửng đôi má các nam thanh nữ tú trên thế giới mãi tận đời sau.

Theo nhà thơ Xuân Tòng, trừ bà HXH ra, không có ai đủ tầm tài-đức xứng đáng với danh hiệu "Ông/Bà chúa thơ tình" hay "Ông/Bà hoàng thơ tình". Hi vọng giới văn chương nghệ thuật VN sẽ có những NCKH đầy đủ về nữ sĩ HXH để tôn vinh danh hiệu đúng với một danh nhân văn hóa thế giới như HXH.

Nhà thơ Xuân Tòng, doanh nhân Phùng Văn Vinhnhà giáo Nhật Lê cùng nêu lên một nghi vấn liệu thi tập HXH này có đích thực của HXH không, HXH có thực không, có phải thuộc phái nữ hay chỉ là sự gán ghép từ một nam nhân nào đó mượn danh nữ phái….  . Thời xa xưa đó trong hoàn cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, trọng nam khinh nữ, giới nữ ít học lại có thể xuất hiện một nữ thi sĩ tài hoa với tư tưởng phóng túng, vượt lên thời đại hàng thế kỷ như vậy. Vẫn còn nhiều tồn nghi khi nghiên cứu, tìm hiểu thơ HXH rằng việc có hay không một nhân vật HXH luôn vẫn còn là câu hỏi ngỏ.

Thành viên Ngọc Dung cho rằng danh hiệuBà chúa thơ Nôm” là xứng đáng, và chỉ cần một danh hiệu này thôi đã đủ thuyết phục các nhà nghiên cứu khoa học của tổ chức UNESCO quyết định vinh danh HXH là nhà Văn Hóa thế giới. Bởi lẽ so với các nhà thơ nữ cùng thời, bà là nữ sĩ để lại nhiều sáng tác thơ Nômvới những từ ngữ vô cùng bình dị, khác xa với ngôn từ uyên bác mà thơ Đường quy định. Lý do chính là thơ Nôm HXH vừa độc đáo, vừa mang nét rất riêng hiếm thấy xưa nay cả về nội dung và nghệ thuật. HXH đã dựa trên cuộc sống trần tục hàng ngày để đưa vào thể thơ vốn quý phái những từ ngữ gợi hình độc đáo và mới mẻ (“đâm toạc”, “ đỏ lòm lom”….) để lên tiếng bảo vệ quyền cùa người phụ nữ trong xã hội xưa - một xã hội mà số phận của họ bị coi rẻ, chà đạp. Hậu thế chỉ thực sự biết HXH qua sách “Giai nhân dị mặc” của học giả Nguyễn Hữu Tiến, xuất bản năm 1916. Tìm hiểu thơ truyền tụng của HXH chúng ta cảm thấy gần gũi hơn với người nữ sĩ tài hoa mà lại sinh nhầm thời ấy. 

CN Phạm Thế Cường kể lại 2 kỷ niệm thời học sinh, thầy giáo dạy môn Văn giảng về thơ HXH và khi đọc xong bài: “Vịnh quả mít”, CN PTC đã bật cười khiến thầy giáo ngừng giảng, nói “Thằng Cường lại nghĩ bậy rồi”. Khi mượn tập thơ Hồ Xuân Hương của thầy giáo về chép gần bốn chục bài rồi chuyển tay cho các bạn trong lớp chép, thầy giáo cười và nói: - Thằng Cường phạm tội phát tán văn hoá phẩm ngoài chương trình học. Theo CN thế Cường, chúng ta nên đọc bài viết của nhà thơ Xuân Diệu nói về HXH vì ông đã chứng minh HXH là bà Chúa thơ Nôm, còn thơ của bà Huyện Thanh Quan chủ yếu là thơ chữ Hán.

Dịp này, các thành viên CLB NYS được thưởng thức giọng truyền cảm của thành viên Lưu Thị Vinh ngâm bài thơ“Đánh cờ”.

CN Phạm Thế Cường đã thay mặt BCN cảm ơn các thành viên đã về tham dự, đồng thời dự kiến chủ đề sinh hoạt tháng 8/2022 tác phẩm “Linh Ứng” của nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn.

Ngọc Dung

Các Bài viết khác