NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: phamthecuong@yahoo.com.vn
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

NƯỚC CHẨY DƯỚI CHÂN CẦU, CHƯƠNG 9, PHẦN 3

( 16-02-2016 - 07:16 AM ) - Lượt xem: 711

Chủ nghĩa Marx coi đấu tranh giai cấp là động lực của sự phát triển xã hội và bạo lực cách mạng là “bà đỡ” cho một hình thái kinh tế-xã hội mới sinh ra trong lòng một xã hội cũ.

 3. Hạnh phúc là đấu tranh

 

 Mùa đông ập đến như thường lệ với những đợt gió bấc liên tục tràn về khiến bầu trời đầy mây nặng trĩu, mưa rơi từng đợt và thời tiết trở nên rét buốt. Anh Thiều và tôi phải xin cụ Quyết mấy bó rơm để trải trên giường rồi đặt chiếu lên mà đắp chăn nằm ngủ cho đỡ lạnh (khi lớp rơm cũ bị đè bẹp hết thì lại phủ thêm một lớp mới). Tôi còn mua đươc một đôi giày vải cao cổ và một chiếc áo vệ sinh rất dày của cụ Thọ (vốn là trang phục quân đội do anh Cau gửi về cho bố) để tăng cường khả năng chống rét.

 Chắc là muốn khỏa lấp nỗi cô đơn thất vọng sau những gì mình phải gánh chịu, anh Xương về quê đưa cháu Vũ Anh lên ở cùng với bố tại nhà cụ Thọ. Có đôi mắt to đẹp với hàng mi cong vút cùng đôi má bầu bĩnh và đôi môi xinh thường bi bô trò chuyện rất hồn nhiên, cháu Vũ Anh được tất cả những người xung quanh yêu quý. Thiên Hương thỉnh thoảng lại tặng cháu một món quà nhỏ: gói bột dinh dưỡng, đôi tất hay chiếc mũ len do chính tay cô đan... Còn tôi thì tặng cháu những chiếc tàu thuyền hay các con chim cò bằng giấy gấp làm trò chơi; với cả một chiếc mặt người vẽ và cắt trên tờ giấy gấp đôi mà có con ngươi mắt cử động được cùng chiếc lưỡi thè ra khỏi miệng, khiến cháu cười như nắc nẻ.

 Tình thương dành cho cháu Vũ Anh dường như đã làm tăng thêm tình cảm thân thiết giữa tôi với Thiên Hương. Mặc dù hình ảnh cô láng giềng yêu quý vẫn không phai mờ trong tâm trí mình, và cũng biết Thiên Hương đã có người yêu trong quân đội, tôi vẫn bị cuốn hút theo vẻ đẹp đầy quyến rũ về nhan sắc, giọng nói và nhất là tâm hồn của cô bạn gái người Hà Nội ấy. Hương đã kể với tôi về mối tình sâu sắc của cô với người bạn trai tên Chu Tác Nhân (là con nhà viết kịch Học Phi) từ hồi hai người cùng học ở trường Albert Sarraut cho đến khi chàng xung phong đi bộ đội (mặc dù chưa đủ tuổi nhập ngũ) và nàng vào đại học; còn tôi cũng cho Hương biết tình yêu mà mình dành cho Thanh Tâm trong suốt hai năm qua (nhưng không hé lộ rằng tình cảm đó chỉ giới hạn trong tâm trí). Hương và tôi cùng tôn trọng tình cảm riêng của mỗi người, nhưng đều muốn được gần bên nhau ở mọi nơi mọi lúc. Từ khi nào chẳng biết, tôi chọn chỗ ngồi ngay cạnh Thiên Hương trong giảng đường trước cặp mắt tò mò của nhiều người; và cũng hay sang nhà bác Tương để “học nhóm” với hai bạn nữ (và xin thú thật rằng ở đây chị Húa có giọng ca vàng chỉ là “nhân vật phụ”). Tôi hay giúp Hương học Nga văn và rất ngạc nhiên khi thấy cô ấy không thể phát âm chữ “r” theo giọng Nga hay giọng Việt, mà cứ theo giọng Pháp nghe gần giống như “gr”- dấu ấn còn lại của một cựu nữ sinh trường Tây ở thủ đô.

 Một hôm anh Xương đang lên lớp nghe giảng thì cháu Vũ Anh ở nhà chơi tha thẩn rồi bất ngờ bị ngã xuống ao. Rất may là chị Ngoan phát hiện kịp thời và cứu cháu khỏi chết đuối. Về nhà biết tin này, anh Xương lo sợ cho sự an toàn của con nên lại đưa Vũ Anh về quê ở với ông bà nội.

 

Nếu có việc thống kê những từ được dùng nhiều nhất trong các giáo trình LSTG và LSVN, tôi dám chắc rằng từ “đấu tranh” sẽ đứng đầu bảng. Bởi vì, nội dung xuyên suốt tiến trình lịch sử từ nguyên thủy đến hiện đại chính là quá trình đấu tranh của con người với thiên nhiên và xã hội. Cuộc đấu tranh giữa con người với thiên nhiên đã dẫn tới việc tìm ra lửa rồi tạo nên những nền văn hóa nguyên thủy, từ thời đại đồ đá, tiếp đến đồ đồng rồi chuyển sang đồ sắt. Trong thời cổ đại, xã hội lại diễn ra cuộc đấu tranh giữa giai cấp nô lệ với giai cấp chủ nô mà sự kiện điển hình là cuộc khởi nghĩa Spartacus làm rung chuyển nhà nước La Mã. Ở thời trung đại thì các vương quốc phong kiến đấu tranh với nhau, trong khi cuộc đấu tranh giai cấp giữa nông nô (hoặc nông dân) với quý tộc phong kiến luôn diễn ra ở cả phương Tây lẫn phương Đông (bao gồm cả Việt Nam). Dòng chính của lịch sử cận đại là sự vươn lên của giai cấp tư sản trong cuộc đấu tranh chống quý tộc phong kiến thông qua hàng loạt các cuộc cách mạng ở Anh, Mỹ, Pháp, Đức, Ý… rồi tiếp diễn qua các cuộc cải cách ở Nga, Nhật Bản, cả đến Trung Quốc cũng chịu ảnh hưởng; song song  đó là sự khởi đầu cuộc đấu tranh mới giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản trên toàn thế giới như chủ nghĩa Marx đã vạch rõ.

 Trong các cuộc cách mạng kể trên, đấu tranh giai cấp đã diễn ra vô cùng gay gắt bằng bạo lực. Để tiến tới chế độ quân chủ lập hiến trao chủ quyền cho nhân dân, quân cách mạng Anh đã phải tiến hành cuộc nội chiến lâu dài với quân đội Hoàng gia, rồi hành quyết vua Saclơ I (Charles I) bằng rìu và thớt. Muốn thoát khỏi ách thống trị của đế chế Anh, quân cách mạng Mỹ phải tiến hành chiến tranh đẫm máu chống quân Anh mà tiến tới “Tuyên ngôn Độc lập” cho Hợp Chúng Quốc châu Mỹ. Để xóa bỏ nền quân chủ chuyên chế lập nên chế độ dân chủ-tự do theo “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền”, quần chúng cách mạng Pháp phải nổi dậy khởi nghĩa, xử tử vua Lu-i XVI (Louis XVI) và hoàng hậu Mari Ăngtoanét (Marie Antoinette); tiếp đến nền chuyên chính Giacôbanh (Jacobin) do Rôbexpie (Robespierre) đứng đầu dùng máy chém để khủng bố hàng loạt những phần tử phản cách mạng, rồi chính nhà cách mạng này lại bị những phần tử phản cách mạng đưa lên máy chém vì tội khủng bố. Cuốn “Đại Cách mạng Pháp” của nhà sử học Man-frêt (Manfred), qua bản dịch tiếng Việt, đã khiến tôi say mê cuộc cách mạng này và cảm phục các chiến sĩ đã hy sinh chiến đấu giành tự do. Tìm được nguyên bản bài ca cách mạng  “La Marseillaise” với đủ nhạc và lời bằng tiếng Pháp, tôi nhờ thầy Kiệm dịch nghĩa sang tiếng Việt, rồi theo đó tự xướng âm và viết lời Việt cho bài ca đầy dũng khí này:

 

                                Đồng lòng cùng nhau ta đi lên,

                                Hỡi các con yêu dấu của Tổ Quốc!

                                Quang vinh chờ ta. (…).

                                Phá tan bọn cường quyền giành Tự do.

                                Đi lên, hỡi các công dân!

                                Đi lên, hỡi các công dân!

                                Tự do dang cánh đang phấp phới bay.

                                Máu chúng phải pha luống cày!

 

Tôi còn tìm được ở thư viện khoa một cuốn sách cũ xuất bản từ thời Pháp thuộc nhan đề “Nước Nhựt Bổn ba mươi năm duy tân” của tác giả Đào Trinh Nhất. Cuốn sách này đã giúp tôi hiểu sâu sắc về những nguyên nhân dẫn đến thành công của cuộc Minh Trị Duy Tân đã đưa Nhật Bản lên hàng cường quốc trên thế giới.

 Khi ấy, chúng tôi đã học về cuộc Cách mạng Công nghiệp ở Anh thế kỷ XVIII, nhưng chưa được học về thời đại Khai Sáng tạo nên hệ tư tưởng vĩ đại về Nhân Quyền là nguồn gốc của các cuộc cách mạng giành tự do-dân chủ, mà vẫn cảm nhận được ý nghĩa to lớn của việc giải phóng con người khỏi ách thống trị phong kiến.

 Với các sự kiện như trên, giáo trình lịch sử này còn dẫn dắt đến niềm tin vào chủ nghĩa Marx coi đấu tranh giai cấp là động lực của sự phát triển xã hội và bạo lực cách mạng là “bà đỡ” cho một hình thái kinh tế-xã hội mới sinh ra trong lòng một xã hội cũ.

 Bên cạnh đó, giáo trình cũng  cho thấy rằng các cuộc cách mạng tư sản đều “không triệt để” (đồng chí Nguyễn Ái Quốc gọi là “chưa đến nơi”) vì chưa xóa bỏ được chế độ người bóc lột người (dĩ nhiên các cuộc cải cách tư sản như Cải cách Nông nô ở Nga hay Minh Trị Duy Tân ở Nhật lại càng kém triệt để hơn nữa); phải chờ đến cách mạng vô sản thì mới “triệt để” giải phóng con người thoát khỏi chế độ người bóc lột người.

 Từ hồi bé tôi đã được biết đến cuộc Cải cách Ruộng đất ở nước ta; ngay lúc này cũng biết những gì đã và đang diễn ra ở Inđônêxia, và nóng hổi nhất là cuộc Đại cách mạng Văn hóa Vô sản đang rầm rộ ở nước Tàu. Vậy mà tôi vẫn không biết liên hệ các sự kiện này với lý thuyết được học trong giáo trình để hiểu đó chính là sự triệt để của cách mạng vô sản. Tôi lại càng mù tịt không hay biết rằng: ngay lúc này đây chính Bác Hồ cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều nhân vật quan trọng khác đã bị ban lãnh đạo mới của Đảng (do các đồng chí Lê Duẩn và Lê Đức Thọ chiếm ưu thế) lặng lẽ loại ra khỏi những cơ quan quyền lực tối cao vì có tư tưởng theo “chủ nghĩa xét lại”.

 Mãi đến nhiều năm sau, khi đã được tìm hiểu kỹ các cuộc cách mạng vô sản ở Nga, Tàu và ở cả Việt Nam, tôi mới hiểu cách mạng triệt để thực chất là như thế nào. Nếu so sánh với khối lượng xương máu mà các cuộc cách mạng ấy tạo ra, thì số đầu rơi từ chiếc máy chém sử dụng hết công suất dưới nền chuyên chính Giacôbanh chỉ là trò nghịch ác của trẻ con. Có lẽ sự triệt để của cách mạng vô sản xuất phát từ luận điểm này của Marx: “Vũ khí của sự phê phán cố nhiên không thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất”.

 

 Khi các thầy cho chọn đề tài làm “bài tập lớn” giữa LSVN và LSTG, tôi chọn ngay LSTG với đề tài quen thuộc của mình là “Các cuộc chiến tranh Napoleon và sự biến chuyển tình hình chính trị châu Âu”; Thiên Hương cũng chọn LSTG với đề tài bình luận về câu nói của Karl Marx: “Hạnh phúc là đấu tranh”. Tôi không tốn nhiều thời gian cho bài tập của mình, mà dành nhiều công sức giúp Hương hoàn thành bài của cô ấy. Tôi biết Hương chọn đề tài này vì cô mượn được một loạt sách dịch mới xuất bản về Các Mác, như các cuốn “Tình bạn vĩ đại và cảm động của Các Mác và Ăngghen”,“Tuổi trẻ Các Mác”, “Tuổi trẻ Ăngghen”,“Suy nghĩ về những câu Mác trả lời con gái”… Qua đó, Hương quan tâm tìm hiểu đời sống gia đình và tình yêu của Mác dành cho người vợ quý phái Genny (nhũ danh Jenny von Westphalen). Khi biết Genny lớn hơn Mác đến 4 tuổi, Hương càng tò mò muốn biết cuộc tình chênh lệch tuổi tác như vậy có hạnh phúc không (vì Hương cũng lớn hơn bạn trai mình khoảng mấy tháng tuổi). Hương nắm vững tiểu sử Karl Marx cùng các thành viên trong gia đình ông; dĩ nhiên cô biết rõ câu nói đó của Marx là để trả lời câu hỏi của con gái ông: “Hạnh phúc là gì?”. Nhưng phân tích nội dung câu nói ngắn gọn ấy của Marx không phải dễ; bởi vì trong đó kết tinh cả hệ thống tư tưởng của ông về đấu tranh giai cấp là động lực phát triển xã hội. Theo đó, người ta cần phải coi đấu tranh để cải tạo xã hội là lý tưởng cao nhất của cuộc đời; và như vậy hạnh phúc của con người sẽ được tìm thấy trong các cuộc đấu tranh vì lý tưởng cao cả ấy. Quả thật, K. Marx đã hiến dâng trọn đời cho cuộc đấu tranh giai cấp để thực hiện lý tưởng mà ông (cùng với F. Engels) đã vạch rõ trong cuốn “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”: đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản. Tham gia thành lập và lãnh đạo “Hội Liên hiệp Lao động Quốc tế” (Quốc tế I) để thực hiện mục tiêu “Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại”, Marx lại hăng say đấu tranh với những người cùng hội nhưng không cùng thuyền như các thủ lĩnh Công đoàn Anh, Pierre Proudhon (ở Pháp) hay Mikhail Bakunin (ở Nga)…Liên tục đấu tranh, nhưng Marx vẫn tích cực thực hiện bổn phận làm người chồng nồng nhiệt của Genny mà cho ra đời liên tiếp 7 người con (4 gái, 3 trai)  theo nhịp điệu từ một đến hai năm hạ sinh một người. Tuy nhiên, ông không coi thành quả của bổn phận tự nhiên thiêng liêng ấy là hạnh phúc, mà chỉ có cuộc đấu tranh để giải phóng giai cấp vô sản thoát khỏi sự áp bức bóc lột của giai cấp tư sản mới xứng tầm hạnh phúc của ông. Quan điểm của Marx về hạnh phúc được lưu truyền mãi về sau trong nhiều thế hệ những người cộng sản trên thế giới. Ở nước Nga Xô Viết, nhà văn Nhikôlai Ôstơrốpski khẳng định qua lời nhân vật Paven Korsaghin: “Tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người”. Ở Việt Nam, có nhà thơ Tố Hữu trong lúc tâm sự thắm thiết với người yêu của mình đã phân chia hạnh phúc thành 3 phần không đều nhau: “Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều, phần cho thơ và phần để em yêu”…

 Thống nhất với tôi về những luận điểm trong đề cương, Thiên Hương viết rất thanh thoát bài tập của mình bằng những dòng chữ đẹp, đều tăm tắp nhưng các con chữ luôn ngả về phía sau một cách độc đáo. Sau khi hoàn thành bài tập để mang nộp cho thầy, cô ấy nói với tôi: “Hương vẫn thấy Các Mác chỉ hạnh phúc trong mấy năm đầu sau khi cưới Genny!”(tức là khi chàng trai trẻ Marx chưa tham gia đấu tranh chính trị). Biết rằng cô ấy vẫn gắn chặt khái niệm “hạnh phúc” với “tình yêu” chứ không phải với “đấu tranh”, tôi đáp: “Đúng thế, nhưng đó là theo quan niệm hạnh phúc của người bình thường, chứ một vĩ nhân như Mác thì phải khác!”. Nhưng về sau tôi lại nhận ra rằng: chính những người con gái của Marx cũng không tận hưởng được hạnh phúc theo quan niệm của người cha vĩ đại của họ. Vì thế mà cả 4 cô đều sớm từ giã cõi đời trong những hoàn cảnh đầy bất hạnh: Cô chị cả Caroline (người đã nêu câu hỏi cho cha) đã qua đời khi mới 38 tuổi vì bị ung thư; cô thứ hai Laura sống lâu hơn nhưng lại cùng chồng tự tử vì thất vọng với cuộc đấu tranh chính trị; cô ba Eleanor cũng tự sát ở tuổi 43 khi phát hiện chồng mình đã có con với một ả nhân tình; còn cô tư Frances đã sớm qua đời ngay khi vừa đầy tuổi tôi. Số phận 3 người con trai của Marx còn bi thảm hơn nữa: trưởng nam Louis Edgard chết vì bệnh khi mới lên 8 tuổi; cậu hai Edward Guy chết khi vừa lên 1; còn cậu út vừa mới lọt lòng mẹ, chưa kịp đặt tên thì đã qua đời.

 Thế là Karl Marx tuyệt tự, không còn con cháu nối dõi để kế thừa sự nghiệp vĩ đại của mình. Sau này, tôi còn phát hiện ra nhiều nhà cách mạng vĩ đại khác tự nhận là (hoặc được coi là) những người trung thành với chủ nghĩa Mác (tức marxists, phiên âm là macxit hay mác-xit) cũng vô phúc về hôn nhân và gia đình tương tự như ông tổ của chủ nghĩa cộng sản ấy. Tôi không thể giải thích được rằng tại sao họ lại phải chịu số mệnh nghiệt ngã đến như vậy. Ngay cả nhân vật huyền thoại Paven Korsaghin (hóa thân của Nhikôlai Ôstơrốpski) cũng chết ở tuổi 32 mà không có con nối dõi, chỉ để lại đứa con tình thần là cuốn tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy để giáo dục cho các thế hệ trẻ tìm hạnh phúc trong cuộc đấu tranh vì lý tưởng tiêu diệt chủ nghĩa tư bản. Nếu mọi người đều sẵn sàng hy sinh thân mình cho lý tưởng đó đến mức tuyệt giống, thì nhân loại sẽ tồn tại bằng cách nào? (Thế mới biết câu chửi “đồ chết tiệt” của dân ta là vô cùng cay độc).

Về phần mình, tôi lại cảm thấy rất hạnh phúc khi được gần gũi Thiên Hương nhiều hơn trong quá trình thực hiện bài tập về “Hạnh phúc là đấu tranh”.

  Sau một buổi học cuối tuần, thầy Hải gặp riêng tôi và hỏi: “ Chú Quốc có chuyện gì vướng mắc với thầy Đức không?” (thầy hay dùng cách gọi thay con là “chú” hoặc “cô” để chỉ người đối thoại là sinh viên đáng tuổi em út mình). Tôi ngạc nhiên trả lời: “Thưa thầy không! Em luôn kính trọng thầy Đức cũng như các thầy khác”. Thầy liền giải thích lý do phải hỏi tôi như vậy: “Bài tập của chú làm rất tốt, tôi dự kiến cho đến điểm 9; nhưng thầy Đức nhất quyết hạ xuống 7, phải thuyết phục mãi ông ấy mới chấp nhận cho 8”. Rồi thầy dặn tôi: hãy nghĩ kỹ xem có điều gì làm mếch lòng thầy Đức thì rút kinh nghiệm. Tôi nghĩ mãi không ra điều gì, nên đành nói lại lời thầy với Cường để nhờ cậu ấy nghĩ giúp. Nghe xong, Cường phán: “Mày ngu quá, có thế mà không nghĩ được! Mọi chuyện là do Thiên Hương mà ra”. Hà Trọng Cường cũng là một nhân vật độc đáo: sức học chỉ trên trung bình, chưa từng trải một mối tình nào ở trường phổ thông, và tại đây cũng không mê cô bạn gái nào, nhưng lại có tài phát hiện những người có tình ý với nhau. Lúc này Cường bảo tôi: “Thầy Đức rất thích Thiên Hương, còn mày thì luôn cặp kè với nó, nên thầy phải dìm mày xuống, hiểu chưa?”. Tôi ngẩn người ra khi nghe Cường nói vậy. Nếu so sánh về tuổi tác và hình thể hai người với nhau, thì thầy Đức đáng là bậc cha-chú của Thiên Hương, nên tôi không hình dung nổi việc thầy có tình ý với cô bạn trẻ ấy. Từ đây, tôi bắt đầu quan sát quan hệ của thầy với Thiên Hương và thừa nhận là Cường nói đúng. Ngoài thầy Đức ra, tôi còn nhận thấy thầy Dương Đức Niệm cũng bộc lộ sự quan tâm đặc biệt với cô ấy; lại thêm anh bạn Đỗ Trọng Khang, mặc dù vẫn khoe cô bạn gái tên Phượng của mình ở quê nhà, cũng hay đến nhà bác Tương chỉ là để được trò chuyện với Thiên Hương.

 Mặc dù vẫn tự nhủ rằng mình chẳng có quyền gì để ghen với những người có ý mơ tưởng về Thiên Hương như vậy, tôi vẫn rất khó chịu khi phát hiện ra tình cảm mà họ dành cho cô bạn gái vẫn đang gần gũi mình nhiều nhất. Và cũng từ đó tôi nhận ra rằng giữa “hạnh phúc” và “đấu tranh” quả thực cũng có quan hệ với nhau: muốn có người yêu để được hạnh phúc thì phải đấu tranh với những đối thủ đang lăm le tranh giành người đó với mình. Cuộc đấu này dĩ nhiên không phải là “đấu tranh giai cấp”, mà có lẽ thuộc phạm trù “đấu tranh sinh tồn” trong mỗi giống loài, kể từ loài vật cho đến loài người. Nhưng tôi vẫn cho rằng tình yêu là vô cùng cao quý, nó phải vượt xa khỏi mọi sự tranh giành dung tục, để cho hai người thực sự yêu nhau sẽ tự mình tìm đến với nhau mà không ai ngăn cản được. Vì thế, tôi quyết không cạnh tranh với những ai đang nhòm ngó Thiên Hương ở đây, và cả với anh chàng Chu Tác Nhân ở nơi xa đang là người yêu thực sự của cô ấy. Vấn đề day dứt tôi lúc này là: mối quan hệ thân thiết giữa tôi với Hương phải được gọi là gì, khi mà trong lòng mỗi đứa đều đang có hình bóng sâu đậm về “người cũ” của mình? Không giải đáp được câu hỏi này, tôi đành cứ để cho tình cảm đưa mình theo con đường riêng của nó!

 LÊ VINH QUỐC

Các Bài viết khác