NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: phamthecuong@yahoo.com.vn
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

VIẾT VỀ CON NGƯỜI VỚI THIÊN NHIÊN

( 16-02-2016 - 07:09 AM ) - Lượt xem: 1072

Hoàn cảnh lăn lộn ở các chiến trường – cả Trường Sơn Đông và Trường Sơn Tây, rồi bước chân đưa đẩy tới vùng đất Lào (và một phần Campuchia) đã giúp Vũ Hùng như chìm ngập trong thiên nhiên rừng núi. Từ đó, nhà văn – chiến sĩ đã tích lũy được kho tri thức về thiên nhiên và qua đó, tăng thêm hiểu biết về tiếng nói của núi rừng, tập tính của muông thú, và cả phong tục, tập quán của các đồng bào dân tộc thiểu số anh em.

(Nhân đọc mảng truyện của Vũ Hùng)

Tôi mới đọc ít trang viết của Vũ Hùng, và có trong tay mấy cuốn mới nhất – Mái nhà xưa, Người quản tượng và con voi chiến sĩ (Nhà xuất bản Kim Đồng, 2015). Tuy nhiên, lâu nay khi theo dõi thời sự Văn học thiếu nhi, được biết ông là nhà văn đã nhận được sự chú ý của dư luận từ một số tác phẩm khá phong phú và đã  đoạt giải của Hội Nhà văn: Sao sao (1982), Sống giữa bầy voi (1986).

Theo giới thiệu và tự giới thiệu, biết Vũ Hùng đã trải qua 30 năm trong quân ngũ, khởi nghiệp với nghề kỹ thuật thông tin, làm quân báo, sau đó làm phóng viên khoa học kỹ thuật báo Quân đội nhân dân, biên tập viên Nhà xuất bản Ngoại văn…Với sở trường và hứng thú riêng, Vũ Hùng trở thành nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi, trong đó có mảng thiên nhiên loài vật như một “đặc sản” của ông.

Bạn văn cũ Viết Linh từng viết về ông: “Cuộc đời nhiều khi tạo nên những bất ngờ.Vũ Hùng trở thành nhà văn không hề được chuẩn bị trước”.

Quả là có những bất ngờ bởi những năm tháng quân ngũ đã đưa người lính đi đến những vùng bất định trong đời. Nhưng người viết trẻ lại được tích lũy một vốn sốngquý giá như một sự tất yếu, như điều kiện tiên quyết của một cây bút.

Hoàn cảnh lăn lộn ở các chiến trường – cả Trường Sơn Đông và Trường Sơn Tây, rồi bước chân đưa đẩy tới vùng đất Lào (và một phần Campuchia) đã giúp Vũ Hùng như chìm ngập trong thiên nhiên rừng núi. Từ đó, nhà văn – chiến sĩ đã tích lũy được kho tri thức về thiên nhiên và qua đó, tăng thêm hiểu biết về tiếng nói của núi rừng, tập tính của muông thú, và cả phong tục, tập quán của các đồng bào dân tộc thiểu số anh em.

Khiếu quan sát, cảm nhận của nhà văn hết sức tinh tế, cộng với tầm nhìn khoa học tạo nên những trang văn miêu tả trực quan, sinh động. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn hết là ở tấm lòng. Bản thân nhà văn là người yêu thiên nhiên – từ sông suối, núi đèo , cỏ cây, muông thú lớn đến các loài động vật, côn trùng nhỏ. Đây chính là căn cốt của tình yêu quê hương đất nước và tính nhân văn của một cây bút có trách nhiệm.

Bạn đọc hãy xem và suy nghĩ khi đọc những trang viết ở mảng thiên nhiên kỳ thú trong các sáng tác của Vũ Hùng. Thế giới thiên nhiên hiện ra thật tuyệt vời, tuy nhiên còn có thế giới của các loài chim, gà cỏ, chồn chó, hươu nai, trâu, ngựa, bò rừng, bò tót, cọp báo.. và đặc biệt là voi: “Ở Việt Nam, không ai viết về voi hơn nhà văn Vũ Hùng”. Đó là ý kiến của nguyên Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng trong buổi giao lưu với đồng nghiệp.

Có thể dừng lại ở hai cuốn tiêu biểu với phong cách đặc trưng của nhà văn: Sống giữa bầy voi (1988) và Người quản tượng và con voi chiến sĩ (2015). Và ta có thể đọc thêm các tác phẩm khác: Con voi xa đàn, Bầy voi đen, Phía Tây Trường Sơn...

Những tác phẩm trên là cả một thế giới voi, từ voi con lạc đàn đến chú voi non bị săn bắt, voi săn xung trận đến voi cái đầu đàn... Có chuyện luyện voi rất công phu, kể cả tặng thưởng khi lập công và trừng phạt khi có lỗi, quá trình thuần hóa voi rừng thành voi nhà, tập luyện cho lao động giúp người và chuyên chở vũ khí, đạn dược, lương thực khi đi theo bộ đội. Qua đó là chuyện tình cảm, giao lưu giữa tình người với vật. Có những truyện gay cấn như săn voi, hoặc luyện  rèn quản tượng trẻ qua thử thách đầy khó khăn,  hiểm nguy và có cả săn min (bò rừng, bò tót).

Qua chuyện voi là chuyện người .Từ làm quen với voi, chăn dắt, chăm sóc voi, huấn luyện ra trận. Hoạt động của voi đan lồng với chuyện chiến đấu giữ làng cứu nước của người dân và những chiến công của bộ đội.

***

Trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại, mảng văn viết cho thiếu nhi đã được khơi nguồn từ nhiều nhà văn danh tiếng – Nam Cao, Tô Hoài , Nguyễn Huy Tưởng, và sau này là Võ Quảng, Đoàn Giỏi. Gần đây nổi lên là Nguyễn Nhật Ánh.

Vũ Hùng kết hợp được hai đề tài trong truyện viết cho thiếu nhi. Đó là thiên nhiên, muông thú trên nền của truyện đường rừng. Nhà văn đã lồng vào đó cái nét bí ẩn, mạo hiểm rừng núi của Lan Khai, Lê Văn Tương, lại có nét phong tục kỳ lạ vùng dân tộc của Tô Hoài. Cảm nhận về Thiên nhiên bí ẩn và kỳ thú trong tác phẩm Vũ Hùnglà nhan đề cuộc tọa đàm tại Thư viện Quốc gia vào tháng 9/2015 vừa qua. Một sự tôn vinh khác: Vũ Hùng – nhà văn của rừng, thiên nhiênvà muông thú.

Ẩn sau tất cả những truyện về mảng đề tài này là chủ đề lớn mang tính khoa họctriết học.

Theo luận điểm khoa học hiện đại, thì con người được định nghĩa ở nhiều phương diện. Trong đó, có vài điểm đáng chú ý:

-  Con người là sản phẩm của tự nhiên, thành viên của tạo vật.

-  Con người là sản phẩm của môi trường, sống và hoạt động trong môi trường.

Tựu chung lại, ta có thể rút ra hai kết luận quan trọng:

-  Con người bình đẳng với thiên nhiên, tạo vật: Là một “thành viên”, con người cũng có “vị trí” như cây cỏ, muông thú, các thành phần trong vũ trụ khác.

-  Con người sinh sống trong môi trường (tự nhiên, xã hội), có vai trò làm chủ xây dựng môi trường, cải tạo môi trường.

Tóm lại, có vấn đề ứng xử thích hợp trong một mối quan hệ bình đẳng.

Ở góc độ triết lý phương Đông, từ xưa, đã hình thành quan niệm hòa hợp tiểu vũ trụ với đại vũ trụ, cũng là quan niệm hài hòa thiên – địa – nhân..

Cũng theo những thực nghiệm khoa học, thì con người và cây cỏ, muông thú đều có những nét tâm lý đặc trưng, và có thể giao lưu,tác động trực tiếp hoặc gián tiếp.

Con người nói chuyện thân thiện với cây – như cây cảnh chẳng hạn sẽ giúp cây phát triển tốt hơn. Người đối xử thân thiện, tử tế với gia súc, thậm chí muông thú, cũng sẽ nhận sự đáp trả tương xứng. Như chuyện voi biết ơn người, thân thiết, thương nhớ người, hoặc giận dữ báo thù qua truyện Vũ Hùng kể và tả là sự thật.

Điều thú vị là có những ngộ nhận về chim muông, thú vật đã được lý giải qua thực tiễn quan sát, thể nghiệm. Ta thường nói: hiền như chim bồ câu, dữ như chó sói. Thực tế chứng minh có điều ngược lại. Chim bồ câu rất hung dữ khi đánh nhau, nhất là đánh ghen. Chim đuổi đánh đến cùng chừng nào dối phương sứt đầu, mẻ trán, đổ máu. Sói trái lại, địch thủ bỏ chạy thì thôi không đuổi đánh cắn xé nữa. Voi cũng vậy, rất hung dữ nhưng cũng rất hiền lành. Voi cũng không đuổi đánh khi con thua bỏ chạy. Đàn voi lớn, khoẻ bao giờ ngủ cũng nằm quây vòng ngoài âu yếm che chở cho những voi non bên trong. Thông thạo tập tính loài vật nhưng chính nhà văn đã bộc bạch : “Trong con vật cũng như con người, còn không ít những bí ẩn mà chúng ta chưa biết”.

Đọc Vũ Hùng cũng như nhiều nhà văn khác về chủ đề con người với thiên nhiên là nhận được bài học lớn về cuộc sống quanh ta. Bạn đọc sẽ học tập, thức nhận, cảm xúc, hứng thú thêm biết bao  điều bổ ích và lý thú…

Nhà phê bình Vương Trí Nhàn nhắc câu nói của nhà văn Pháp Jean de La Bruyère (1645 – 1696) : “Có những chỗ làm cho người ta thích nhìn ngắm, có những chỗ làm cho người ta rung cảm, có những chỗ làm cho người ta ham sống. Đó mới là bộ mặt đầy đủ của thiên nhiên”. Thế giới môi trường cần một sự chung sống thích đáng. Tất cả tồn tại trong tình yêu cuộc sống.

Những trang văn vừa hiện thực vừa lãng mạn,  huyền ảo về  thiên nhiên thơ mộng và hùng vĩ, truyền cho người đọc một tình yêu chân thành với quê hương, đất nước từ cảnh quan đa dạng đến bộ mặt sinh thái muôn hình, muôn vẻ của  bao đời sống cỏ cây, muông thú.

Nói rộng ra, đó chính là một tình cảm lớn lao ở tầm vĩ mô: con người phải thân thiện với môi trường tự nhiên, chủ động xây dựng một hoàn cảnh sống yên ổn, phù hợp với lợi ích cộng đồng.

Đó là đòi hỏi về một nhân cách đẹp. Con người trong thế giới hiện đại hôm nay cần có tinh thần nhân văn. Nhất là trong tình hình thế giới còn nhiều biến động phức tạp với nhiều thế lực phá hoại môi trường sinh thái, đe dọa đến đời sống bình an và hạnh phúc của con người.

Một nhà văn lương thiện ở bất cứ nơi đâu trên thế giới đều phải định hướng con người nói chung, nhất là trẻ em đang ở tuổi hình thành nhân cách, phải biết hướng thiện – tức hướng đến lòng nhân ái chân chính. Viết sách, đọc sách vì mục tiêu đó chính là một thái độ sống và hoạt động có văn hóa và đạo đức.

Chúng ta rất cần và rất cần biểu dương những người viết lớn tuổi nhưng vẫn giữ mãi sức trẻ tâm hồn, lại giàu tâm huyết, hiểu sâu tâm lý để viết cho các em, về đề tài và chủ đề trên đây. Cũng rất đáng khuyến khích những cây bút trẻ, nhiệt tình xông xáo vào lĩnh vực này.

Giải thưởng văn học Nhà văn trẻ năm 2015 của Hội Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh cho Lê Hữu Nam với tác phẩm Mật mã rừng xanh (truyện dài )chính là một hiện tượng viết rất đáng khích lệ với cả trẻ em và người lớn, cho văn hóa sáng tác và văn hóa đọc ngày hôm nay. Đó là thông điệp mạnh mẽ, cảnh báo những nguy cơ đe dọa môi trường sống của chúng ta. Trong tác phẩm này xuất hiện cả nhân vật nước ngoài và cả Việt Nam: “Cuộc chiến bảo vệ thiên nhiên là không có biên giới”…“Cuộc chiến này không chỉ có một thế hệ hay một bộ phận nào đó nhân danh, mà là nhiều thế hệ, nhiều thân phận”. Và như chính tác giả trẻ đã công bố: “Họ nói chung một ngôn ngữ: ngôn ngữ của tình yêu thương, ngôn ngữ của sự công bằng”.

 Quả là đã có nhiều nhà văn thành công trong những sáng tác về thiên nhiên dành cho thiếu nhi. Nhưng trong số đó, Giải thưởng Văn học Thiếu nhi mà Vũ Hùng được trao tặng vào năm 1982 và 1988 vẫn có một giá trị đặc biệt.

PGS.TS ĐOÀN TRỌNG HUY

Các Bài viết khác