NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: phamthecuong@yahoo.com.vn
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

NHỮNG CÂU CHUYỆN RẤT NGƯỜI TRONG CÁC TRANG VIẾT VỀ LOÀI VẬT

( 16-02-2016 - 07:29 AM ) - Lượt xem: 877

Nhà văn Vũ Hùng là tác giả của 40 đầu sách, trong đó có 2 tác phẩm được Tặng thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, truyện đồng thoại Sao Sao (1982) và truyện ký Sống giữa bầy voi (1986). Gần như cả đời văn của mình, nhà văn Vũ Hùng viết về thú vật, từ ông voi bồ tượng cho tới con ong cái kiến mỏng manh! Nhưng đọc các trang viết về loài vật của ông lại được ghi nhớ những câu chuyện rất người.

Nhà văn Vũ Hùng là tác giả của 40 đầu sách, trong đó có 2 tác phẩm được giải thường niên của Hội Nhà văn Việt Nam, truyện đồng thoại Sao Sao (1982) và truyện ký Sống giữa bầy voi (1986). Gần như cả đời văn của mình, nhà văn Vũ Hùng viết về thú vật, từ ông voi bồ tượng cho tới con ong cái kiến mỏng manh! Nhưng đọc các trang viết về loài vật của ông lại được ghi nhớ những câu chuyện rất người.

Nhà văn Trần Quốc Toàn và nhà văn Vũ Hùng trao đổi về bản in 12 tác phẩm Kim Đồng in đợt đầu tiên (10/2015) sau khi ký hợp đồng  độc quyền (8/2014)

Đó là văn chương của một người từng trải, sống rất đẹp trong cả trách nhiệm công dân và lí tưởng thẩm mỹ của một cá nhân nghệ sĩ -  một người Hà Nội cựu học sinh trường Bưởi (Chu Văn An), cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, cựu chiến binh bộ đội Việt Nam với 30 tuổi quân ở các vị trí công tác phụ trách Đài Vô tuyến điện của Trung đoàn quân tình nguyện Việt Nam tại miền trung nước Lào, phóng viên trang khoa học của báo Quân đội Nhân dân. Từ khi cởi áo lính, ông làm biên tập viên của Nxb Ngoại văn và Nxb Văn học, làm Vụ trưởng Vụ Đối ngoại bộ Văn Hóa… Và ông còn kịp sống thử 25 năm tại Pháp từ 1989, để rồi 2014 trở lại Việt Nam với nguyên vẹn thanh lịch của một trí thức Tràng An, người làng Láng đầu ô Cầu Giấy.

 Văn của ông chắt ra từ đời sống rất tiểu thuyết ấy. Chắt ra chuyện lí lịch người, từ lí lịch của mỗi “cá nhân” voi, hãy nghe ông kể: "Một lần các quản tượng Lào tặng cho bộ đội tình nguyện Việt Nam vài con voi để lập một đội vận tải. Họ đưa ra những cuốn "lý lịch" của bầy voi. Đó là những tập lá cọ, đóng thành xấp, trên khắc chữ. Người ta đọc to những điều ghi trong lý lịch của những con voi sắp xa làng. Toàn những điều tốt lành: con voi về làng ngày nào, có những đức tính gì, đã lập những công trạng gì. Chẳng có một lời nào về tật xấu và lỗi lầm của chúng. (Chắc chắn là chúng cũng có tật xấu và lỗi lầm vì tôi đã thấy chính những con voi này, khi không có ai coi sóc, đã bẻ trộm cả một vạt ngô trên nương). Thấy tôi ngạc nhiên, các quản tượng nói:- Đời con voi dài hơn đời quản tượng. Nó sẽ nhiều lần đổi chủ. Người ta ghi những điều tốt lành của nó trong "lý lịch" cốt để người chủ sau tin tưởng và tự hào vì nó, yêu thương săn sóc nó hơn. Điều các quản tượng nói làm tôi rất suy nghĩ. Đó là vào những năm 50. Thời ấy, đời lính có nhiều điều đẹp đẽ mà cũng có nhiều điều khắc nghiệt. Nhất là đối với những ai không xuất thân từ đồng ruộng hay xưởng thợ. Cái được chú ý đầu tiên là gia đình anh có dư dật hay không? Anh đi học mấy năm? (Theo cách suy nghĩ của thời ấy thì càng đi học, anh càng tiêm nhiễm cái xấu). Bạn bè của anh là những ai, thuộc tầng lớp nào? Ít ai chú ý đến điều cơ bản: anh đã từ bỏ quá khứ để theo đuổi sự nghiệp cứu nước. Những nhận xét khe khắt sẽ bám theo anh năm này qua năm khác, đến nỗi những điều tốt đẹp và quá trình phấn đấu của anh luôn bị lãng quên”( http://vu-hung.com/services.htm)

Tra theo các “lí lịch” voi của nhà văn Vũ Hùng (Người quản tượng và con voi chiến sĩ, B (con voi xa đàn), Sống giữa bầy voi…) tôi tìm được nhiều vẻ đẹp bầy đàn của xã hội loài voi, kiểu như thế này: “…tôi là một con voi lẻ loi, một con voi xa rừng.Tôi sinh ra trên Trường Sơn. Mẹ tôi đẻ tôi trong mối quan tâm của cả bầy, giữa vòng bảo vệ của hàng chục bác voi đực mang đôi ngà nhọn. Các anh chị tôi kể lại: từ mấy ngày trước khi tôi ra đời, bầy đàn của chúng tôi đã đi về phía những cánh rừng hoang không hơi hướng con người. Các bác voi đực chuẩn bị nơi nằm ổ cho mẹ tôi rất chu đáo. Họ xếp thành hàng ngang, quét một vùng rất rộng. Bọn thú dữ và rắn độc bị xua bạt đi xa. Khoảng rừng nơi tôi ra đời đã được bầy giữ cho hoàn toàn yên tĩnh”.

Nhưng, vẻ đẹp tôi thích nhất trong bề dày những “lí lịch” voi mà nhà văn Vũ Hùng cung cấp, lại là vẻ đẹp của những con người biết sống, dám sống cho ra người, trước bày đàn thú vật. Một anh bộ đội Việt Nam dám ra roi kỉ luật  một con voi nghịch hỗn:

 “Nó thọc vòi vào mồm, hút nước đựng ở túi dự trữ trong họng và phun tung tóe vào người tôi. Quần áo tôi bị tưới đẫm một thứ nước nhầy nhụa và hôi hám. Các quản tượng đứng trên sàn cười ha hả. Tôi bối rối định bỏ chạy. Nhưng tiếng cười làm tôi đứng sững lại. Tôi tự bảo: "Nếu ta chạy thì sau này các quản tượng còn cười đến đâu ! Sự xấu hổ làm tôi trở nên liều lĩnh. Sẵn chiếc dây lưng cầm trong tay tôi quật mạnh vào vòi con voi tinh nghịch. Tôi chờ sự trả đũa của nó. Nhưng lạ lùng chưa: chú voi con tránh sang bên đường. Không con voi nào trong bầy bênh vực nó. Chừng như lũ voi là những con vật rất biết điều và chúng hiểu không phải tôi mà đồng loại của chúng có lỗi trong việc này. Con voi con nhìn tôi bằng cặp mắt ngạc nhiên dò hỏi. Rồi cặp mắt ấy cúi xuống với vẻ cam chịu âm thầm.Tôi đã thắng vì đã đè nén được nỗi khiếp sợ của mình” (tr.17 Sống giữa bầy voi)

Đấy là chuyện “đè nén khiếp sợ” còn chuyện đè nén cám dỗ thì đây:

 “Chuyện xảy ra cuối thế kỉ trước. Một phái đoàn của triều đình Huế đã đến làng bác Bun Mi . Họ đặt mua năm con voi thật tốt. Các quản tượng đưa đến năm con voi khỏe mạnh nhất thông minh nhất và chăm chỉ nhất trong lũ voi làng. Sau khi trả tiền đầy đủ, một viên quan lấy thêm năm nén vàng đặt xuống chiếu. Người làng Vông Xay chưa trông thấy những nén vàng to như thế bao giờ. Váng lấp lánh hoa cả mắt. "Chúng tôi cần những Ông Voi khác thường - viên quan nói - Đất nước chúng tôi loạn lạc luôn, kẻ làm phản đông như kiến. Phải trừng phạt chúng và răn dạy kẻ khác. Vì thế Đức Vua chúng tôi muốn năm Ông Voi sẽ được rèn dạy để làm sáng tỏ uy quyền của Ngài. Hãy dạy cho năm Ông cách hành hình…”

Đức vua ngày ấy muốn có một cách thi hành án “hay” hơn cách voi giầy đã có: “trói tên tử tù trên tấm ván rồi cho quản tượng dẫn Ông Voi tới. Ông co một chân lên và khi nghe trống lệnh Ông lấy hết sức giẫm mạnh lên đầu kẻ làm phản”. Trong chính sử của nước Việt chúng ta còn những dòng máu đỏ ghi chuyện, nữ tướng Bùi Thị Xuân và con gái từng chịu hình phạt này. Trước yêu cầu khát máu uy quyền như thế, những quản tượng Lào mù chữ Việt ứng xử thế nào? Xin nghe nhà văn Vũ Hùng kể tiếp: 

“Thoạt nghe viên quan trang trọng gọi con voi là Ông, các quản tượng cười rộ, vừa ngạc nhiên vừa vui thích. Nhưng nghe hết câu chuyện thì mọi người đều kêu lên bất bình. Họ trả lại tiền cho khách, trả cả năm nén vàng. Người ông của bác Bun Mi lúc ấy là chủ làng, trả lời: "Không! Không bao giờ như thế đâu! Chúng tôi chỉ dạy con voi làm việc. Không quản tượng nào trong làng dạy con voi giết người".

Những chuyện người, đậm chất suy tư chắt ra từ những chuyện thú vật rất thật như thế, tạo ra văn phong Vũ Hùng, khác lạ nhiều so với cách viết đồng thoại, kiểu Dế mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) hay Văn Ngan tướng công (Vũ Tú Nam). Về văn phong này nhà văn Viết Linh nhận xét: “ Không chỉ các bạn đọc nhỏ tuổi thích sách của anh mà nhiều người lớn cũng rất thích. Bạn đọc thích chúng không phải chỉ do những yếu tố mới lạ mà do chủ nghĩa nhân đạo thấm nhuần trong mỗi trang anh viết”,  nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn cũng lưu ý điều này “…điểm bộc lộ cao nhất của tính chất trí thức ở Vũ Hùng chính là cái tinh thần nhân bản  nó chi phối mọi trang viết của ông, từ việc mô tả mối quan hệ giữa các loài vật cho đến mọi ghi nhận về cách sống của những con người khi họ biết sống hòa hợp với thiên nhiên hoang dã”.

Mới đây nhà xuất bản Kim Đồng phát hành cùng lúc 6 tác phẩm trong tủ sách Vũ Hùng gồm 18 cuốn (5 truyện muông thú “Mùa săn trên núi”, “Sao Sao”, “Sống giữa bầy voi”, “Giữ lấy bầu mật”, “Chú ngựa đồng cỏ” và 1 hồi ký tự truyện  “Mái nhà xưa”) mà Kim Đồng đã kí độc quyền tái và xuất bản với tác giả (Đến nay đã là 12 cuốn). Trong buổi ra mắt bộ sách này tại hội sách Cần Thơ (từ 26 tới 31-3-2015), nhà văn Vũ Hùng, một trong những tác giả hàng đầu của văn học Việt Nam hiện đại trong đề tài thiên nhiên bí ẩn và kì vĩ tiếp tục làm bạn đọc ngạc nhiên, trước những bài học làm người mà ông tìm ra trong xã hội loài vật ở chính vùng đất đồng bằng sông Cửu Long này: “Thiên nhiên bí ẩn chưa giải mã được bao nhiêu, mọi việc mà con người cho là lạ, đều có thể xảy ra…Cò sống từng đôi, khi bất hạnh, một con chết, con kia sẽ sống cô độc đến hết đời. Nó không tìm cách kết đôi lại dù trong vườn chim có nhiều con cò lẻ đôi khác. Có những đôi cò kiếm mồi về nuôi cha mẹ già yếu không còn sức tự đi kiếm ăn. Những con sẻ đồng làm tổ trong một vùng, cùng nuôi dưỡng những con sẻ non mất cha mẹ…Tôi học được những điều đó trong chuyến đi thăm vườn chim Bạc Liệu năm 1984”.

 Học chữ người thủy chung, người hiếu đễ ngay trong vườn chim! Một cách ứng xử nho nhã kiểu Vũ Hùng.

TRẦN QUỐC TOÀN

Các Bài viết khác