NGUYỄN HUY TƯỞNG CÒN VỚI THỜI GIAN
VẤN ĐỀ VÀ SỰ KIỆN
HỒ SƠ BÁO CHÍ
GÓC TƯ LIỆU
Hỗ trợ khách hàng
0909 210 761
Hỗ Trợ Online
Mr. Cường

0909 210 761

Thông tin liên hệ
Điện thoại: 0909 210 761
Email: phamthecuong@yahoo.com.vn
VIDEO CLIP
Liên kết website
Thống kê truy cập

PHÁC THẢO MỘT CHÂN DUNG GHÉP MẢNH

( 08-09-2013 - 10:57 AM ) - Lượt xem: 928

Khi đọc ít nhiều về Nguyễn Hữu Đang, tôi mường tượng ông là một “hiệp sĩ” ngang tàng, cao lớn, oai phong lẫm liệt, tiếng nói sang sảng. Một người hùng có thể dẹp yên, thuyết phục được đám đông đang cuồng nộ trước những tù binh Tây đầm. Nhưng nhìn kỹ những bức di ảnh thì ra ông là một người thanh niên tầm vóc nhỏ, đến khi về già càng nhỏ bé hơn. Gương mặt ông hằn sâu những suy tư, trăn trở, những nỗi niềm. Nhưng từ con người nhỏ bé ấy toát ra một sức mạnh kỳ lạ có thể thuyết phục được mọi người. Sức mạnh ấy xuất phát từ chính con tim suốt đời dâng hiến đến quên chính mình. Đó mới là tầm vóc thực của ông.


 




(Nhân đọc “Nguyễn Hữu Đang - trang viết, trang đời”)
 
          Nguyễn Hữu Đang, ông là ai?
Những thông tin “chính thống” về ông không nhiều. Tác phẩm của ông để lại cũng rất ít. Bởi vậy, lớp hậu sinh như chúng tôi ít biết về ông.
Dẫu là người chịu khó đọc, tôi cũng chỉ biết ông là Trưởng ban Tổ chức Lễ Độc lập mùng 2 tháng 9 năm 1945. Nhìn ngắm quang cảnh Lễ đài và xem những thước phim hiếm hoi về ngày lễ ấy, bất cứ ai cũng phải xúc động và cảm phục. Thật hoành tráng và hào hùng. Sau đó, được biết tất cả khối công việc đồ sộ ấy chỉ được chuẩn bị gấp rút trong vòng bốn ngày, không có bất cứ thứ gì trong tay. Thế mới biết tài tổ chức, vận động quần chúng của Nguyễn Hữu Đang phi thường như thế nào…
Nhưng sau đó, số phận của một “yếu nhân” như thế ra sao? Cuộc đời của ông như bị chìm lấp trong bóng tối.
Tôi cũng đã được đọc đó đây những bài viết, những hồi ức về ông, nhưng cũng chỉ là tình cờ và lõm bõm. May mắn thay, là thành viên CLB Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông, tôi có trong tay cuốn sách Nguyễn Hữu Đang - trang viết, trang đời, do Nguyễn Huy Thắng biên soạn, CLB Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng xuất bản.
                                      *
Sách chia làm hai phần: “Các tác phẩm, bài viết của Nguyễn Hữu Đang” và “Các bài viết về Nguyễn Hữu Đang”.
          Người biên soạn đã dày công sưu tầm, tập hợp được một số văn bản về Nguyễn Hữu Đang như một tác giả. Rất tiếc là không nhiều lắm. Bởi ông ít viết hay các tư liệu đó đã bị thất lạc ? Tuy nhiên, qua những trang sách này cũng toát lên được nhiều quan điểm của ông với cách mạng, với văn hóa, với nhân dân. Đó là những quan điểm tiến bộ, sáng suốt, có nhãn quan đổi mới, luôn đi phía trước.
Thật ngạc nhiên khi đọc những dòng chữ viết về đường lối giáo dục được ông viết ra từ khi cách mạng chưa giành được chính quyền (6-1945): “Phương pháp mới sẽ hoạt động trong lớp học, vai chính nói nhiều, hoạt động nhiều, sẽ không còn là thầy giáo mà phải là học sinh, bài học sẽ không còn là một bài giảng đạo, mà phải là một cuộc tìm tòi, nghiên cứu thú vị có tất cả lớp tham dự, dưới sự chỉ đạo của ông thầy. Phương pháp mới sẽ thiết thực: đầu đề các bài học là những vấn đề thực tế và mục đích những bài học cũng là thực hành. Người học trò nhờ vậy sẽ được dần dần đưa đi khám phá cuộc đời thực ở chung quanh mỗi ngày một sâu hơn, rộng hơn, chứ không còn bị u mê trong những lý thuyết giữa trời lơ lửng”. Những ý tưởng ấy cho đến bây giờ vẫn đúng và càng đúng khi mà nền giáo dục chúng ta ngày nay chưa làm được.
Về văn học, nghệ thuật: “Ban bố triệt để quyền tự do tư tưởng và tự do ngôn luận, chính là cởi mở cho văn hóa trở nên sầm uất, và đem một luồng sinh khí mạnh mẽ thổi vào cái văn hóa đã bao lâu phải sống trong những phòng ngục chật hẹp, thiếu ánh sáng, thiếu hơi nóng của mặt trời” (cùng viết với Nguyễn Đình Thi).
          Bàn về việc sửa đổi Hiến pháp 1946, từ năm 1956 ông đã viết; “Ở đây tôi chỉ muốn quả quyết một điều là dù hiến pháp có được ban bố về nội dung như thế nào chăng nữa, cái phần bảo đảm tự do dân chủ của nó về căn bản vẫn không thể thay đổi so với Hiến pháp 1946. Vì đó là một điều kiện “không có không được” của một chính thể dân chủ”. Ở chỗ khác ông viết; “Một nền pháp trị đầy đủ sẽ là một bảo đảm vững chắc cho tinh thần dân chủ của chế độ ta. Nó sẽ là đường “rày” cho đoàn xe lửa chở dân tộc ta chạy lên chủ nghĩa xã hội thật nhanh mà không trật bánh”.
          Nguyễn Hữu Đang không viết văn, cũng không là nhà phê bình, nhưng chỉ qua một số bài viết về các họa sĩ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Hiêm, chứng tỏ ông rất am hiểu thấu đáo về hội họa. Đặc biệt, khi giới thiệu tập thơ Xem đêm của Phùng Cung, ta lại thấy sự thẩm thơ của ông thật là sâu sắc. Bài thơ Ê ẩm của Phùng Cung chỉ có bốn câu:
                   Chợt nghe động trống
                   Trâu bò nhớn nhác
                   Dùi quật liên hồi
                   Ê ẩm tấm da khô.
          Nghe Nguyễn Hứu Đang phẩm bình tự dưng thấy sởn cả gai ốc, vì chiều sâu của bài thơ và sự đồng cảm của người bình.
          Nhưng dẫu sao, bằng ấy tác phẩm của tác giả, trong tôi vẫn chưa định hình được một chân dung của ông. Vẫn lơ lửng một câu hỏi: Nguyễn Hữu Đang, ông là ai?
                                                *
          Chính phần hai của cuốn sách đã cung cấp thêm “những mảnh ghép” về chân dung của ông.
          Hẳn nhiên ông là một nhà cách mạng sôi nổi. Con người ông toát ra một sức hút lạ lùng. Trong nhật ký, Nguyễn Huy Tưởng khi đứng trước Nguyễn Hữu Đang thuở ban đầu đã thú nhận: “Nghe Đang nói chuyện, tự thẹn. Anh đã bộc lộ ngay từ bé một tính cách đặc biệt, hùng hổ và ngang tàng. Không sợ, khinh quyền thế, biến báo giỏi, biết thân phận mình, tin ở tài mình, đó là tính cách của một người giỏi”. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người biết cái giỏi ấy của ông nên khi giao cho ông tổ chức buổi lễ Độc lập trọng đại đã tin tưởng mà nói: “Có khó mới giao cho chú chứ”. Và Nguyễn Hữu Đang đã không phụ lòng tin ấy.
           Phùng Quán (một người từng tuyên ngôn: “Dù ai cầm dao dọa giết / Cũng không nói ghét thành yêu”) đã cảm phục coi ông là một “hiệp sĩ”. Quả thật, Nguyễn Hữu Đang có phong cách hiệp sĩ, dám đứng mũi chịu sào.
          Trong “vụ án” Nhân văn - Giai phẩm, nhiều nhà văn nhà thơ đứng tên trên mặt báo như Phan Khôi, Hoàng Cầm, Lê Đạt, Trần Dần… Nhưng chính Nguyễn Hữu Đang mới là người tổ chức, gánh vác đủ mọi điều. Và ông cũng là người chịu hậu họa lâu nhất, nặng nề nhất. Mà thực ra ông chẳng màng chút vụ lợi nào cho cá nhân, không có một chút động cơ “phản động” nào. Trong khi nhiều nhà văn được “giải oan” và còn được giải thưởng Nhà nước, thì xem ra ông vẫn chịu nhiều khuất lấp. Mặc dầu về sau ông có được “phục hồi”, được nhận lương hưu, được phân nhà ở, nhưng dù gì thì cũng đã “trắng tay”: vợ con không có, sự nghiệp nhỡ nhàng…
          Có thể nói như Nguyễn Du, với Nguyễn Hữu Đang “chữ tài liền với chữ tai một vần”.
          Nhưng quay trở lại câu hỏi  “Nguyễn Hữu Đang, ông là ai” thì tôi vẫn chưa có lời giải đáp. Theo Phùng Cung và Phùng Quán, Nguyễn Hữu Đang có mấy “tư cách”: 1- Một nhà cách mạng; 2- Một nhà báo; 3- Một nhà lý luận phê bình văn nghệ; 4- Một nhà hoạt động xã hội; ngoài ra, ông còn là một nhà hoạt động văn hóa kiệt xuất.
          Nhà sử học Dương Trung Quốc trước hết coi ông là “Vị trưởng ban tổ chức ngày Lễ Độc lập” và gọi ông là vị cách mạng lão thành, người hoạt động cách mạng, nhà báo, nhà truyền bá quốc ngữ nổi tiếng. Nhà thơ Lê Đạt cũng khẳng định: “Khi nói đến tiếng Việt, người ta không thể quên được Nguyễn Hữu Đang”. Rồi nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên khi viết vào sổ tang ông, cũng đành liệt kê:
                   Ông Nguyễn Hữu Đang là ai?
                   Ông truyền bá quốc ngữ
                   Ông tổ chức ngày Độc lập 2-9-1945
                   Ông làm Nhân văn - Giai phẩm
                   Ông đã sống và đã chết Một Con Người
                   “Mỗi số phận chứa một phần lịch sử”
                   Nền tự do dân chủ của nước Việt sẽ có ghi tên Ông.
 
Âu đó cũng là một lời “tổng kết” về một nhân vật của lịch sử.
 
          Đấy là về mặt chân dung “tính cách” hay như Phùng Quán gọi là “tư cách”. Vậy còn chân dung hình thức của ông như thế nào?
Khi đọc ít nhiều về Nguyễn Hữu Đang, tôi mường tượng ông là một “hiệp sĩ” ngang tàng, cao lớn, oai phong lẫm liệt, tiếng nói sang sảng. Một người hùng có thể dẹp yên, thuyết phục được đám đông đang cuồng nộ trước những tù binh Tây đầm. Nhưng nhìn kỹ những bức di ảnh thì ra ông là một người thanh niên tầm vóc nhỏ, đến khi về già càng nhỏ bé hơn. Gương mặt ông hằn sâu những suy tư, trăn trở, những nỗi niềm. Nhưng từ con người nhỏ bé ấy toát ra một sức mạnh kỳ lạ có thể thuyết phục được mọi người. Sức mạnh ấy xuất phát từ chính con tim suốt đời dâng hiến đến quên chính mình. Đó mới là tầm vóc thực của ông.
          Bây giờ, ông đã là người trải qua “trăm năm trong cõi người ta”. Giả sử như ông có được truy tặng một danh hiệu cao quý, một huân chương hay giải thưởng gì đó như một số nhân vật Nhân văn - Giai phẩm đi nữa, thì cũng vô nghĩa đối với ông.
          Nhưng dù sao,  vẫn mong mỏi một ai đó vẽ một bức chân dung, tạc một pho tượng về ông – một Con Người xứng đáng để được tôn vinh.
          Cuốn sách Nguyễn Hữu Đang - trang viết, trang đời chưa thể đem lại cho ta một bức chân dung trọn vẹn về ông, nhưng dù sao cũng là một phác họa ghép mảnh về ông.
          Tôi muốn cảm ơn người biên soạn Nguyễn Huy Thắng và CLB Người yêu sách Nguyễn Huy Tưởng đã kịp thời cho ra cuốn sách này, hoàn toàn chỉ vì lòng kính trọng đối với con người xứng đáng ấy.


Chủ nhiệm CLB giới thiệu cuốn "Nguyễn Hữu Đang trang viết trang đời" tại buổi giao lưu kỷ niệm 100 năm ngày sinh Nguyễn Hữu Đang

Tác giả bài viết: NGUYỄN NHƯ MAI

Nguồn tin: Câu lạc bộ Người Yêu Sách Nguyễn Huy Tưởng

Các Bài viết khác